Nöbetçi Eczaneler
İran yönetimi, protestoların sanal ağlar üzerinden organize edilmesini engellemek amacıyla ülkede internet erişimini kısıtladı. Ancak ABD, Elon Musk’a ait Starlink uydu sistemi aracılığıyla İran’da yeniden internet erişimi sağladı. Bu hamle, “bilgiye erişim” gerekçesiyle savunulurken, bazı çevreler tarafından müdahale olarak değerlendirildi.
X’ten Bayrak Hamlesi: Semboller Üzerinden Mesaj mı Veriliyor?
Süreç devam ederken sosyal medya platformu X, İran’a ait bayrak simgesini 1979 İslam Devrimi öncesinde kullanılan “aslan ve güneş” sembollü bayrakla güncelledi. Bu değişiklik sosyal medyada büyük yankı uyandırırken, İran yönetimi tüm resmî hesaplardan bayrak ikonlarını kaldırma kararı aldı.
“Starlink ve X, Dijital Darbe Aparatına Dönüştü”
Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, yaşanan gelişmeleri “dijital darbe” olarak nitelendirdi. Kırık, yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı: “Amerika her zaman maşa kullanır. Şu an Starlink ve X üzerinden halkın tepkisini yönlendirecek bir dijital darbe aparatı devreye sokuldu. İran konumu üzerinden Starlink’e bağlanan vatandaşlara adeta farklı bir gerçeklik sunuluyor.”
Algoritmalarla Algı Yönetimi İddiası
Prof. Dr. Kırık, sosyal medya algoritmalarının küresel krizlerde belirleyici rol oynadığını belirterek, Gazze ve Filistin örneğini hatırlattı: “Kimin sesi duyulacaksa algoritmayla öne çıkarılıyor, kimin sesi kısılacaksa gölgeleme uygulanıyor. Bu artık algı yönetimi, etki ajanlığı ve dijital yönlendirme çağının gerçeği.”
“Dijital Darbe Yöntemi Kalıcı Hale Getiriliyor”
Kırık, Starlink, X, Instagram ve YouTube’un birlikte kullanıldığı bu modelin yalnızca İran’la sınırlı kalmayabileceğini savundu: “Starlink uyduları artık sanal darbe girişimlerini yöneten bir aparat haline geldi. Bugün İran, yarın başka bir ülke. İnternet altyapısı ve sosyal medya üzerinden yönlendirilen, ‘özgürlük’ söylemiyle sunulan yeni bir müdahale modeli inşa ediliyor.”
Tartışma Küresel Boyuta Taşındı
Uzmanlara göre yaşananlar yalnızca İran’daki protestolarla sınırlı değil; devlet egemenliği, dijital altyapılar ve sosyal medya platformlarının küresel siyasetteki rolü yeniden sorgulanıyor. “Dijital darbe” kavramı ise önümüzdeki dönemde uluslararası gündemin önemli başlıklarından biri olmaya aday.
