Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma hayatının en büyük kanayan yaralarından biri olan kayıt dışı istihdama karşı vatandaşları uyardı. Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında İstanbul İl Müdürü Harun Sertbaş imzasıyla yayımlanan bildiride, sigortasız çalışmanın sadece bugünü değil, çalışanın geleceğini ve ailesini de güvencesiz bıraktığı vurgulandı.
Sigortasız Çalışmak Hak Gaspına Yol Açıyor
SGK tarafından yapılan açıklamada, çalışanların işe başladıkları ilk günden itibaren sigortalı olmalarının anayasal bir hak ve yasal bir zorunluluk olduğu hatırlatıldı. Kayıt dışı çalışmanın toplumun ekonomik dokusuna zarar verdiği belirtilirken, bu durumun işçi, işveren ve devlet üçgeninde ciddi mağduriyetler yarattığı ifade edildi.
İşte Kayıt Dışı Çalışanların Kaybettiği Temel Haklar
Haber merkezlerine servis edilen bildiride, sigortasız personelin mahrum kaldığı haklar şu şekilde sıralandı:
- Emeklilik Hayal Oluyor: Primleri yatırılmayan çalışanlar, emeklilik hakkını kazanamıyor.
- Sosyal Güvenlik Şemsiyesi Dışında Kalınıyor: İş kazası, meslek hastalığı veya malullük durumunda devlet desteğinden yararlanılamıyor.
- Aileler Güvencesiz: Çalışanın vefatı durumunda eş ve çocuklarına “ölüm aylığı” bağlanamıyor.
- İşsizlik Maaşı Yok: İşten çıkarılan bir işçi, sigortası olmadığı için işsizlik sigortasından faydalanamıyor.
- Sağlık Masrafları Cepten: Genel Sağlık Sigortası kapsamına girmeyenler, sağlık hizmet bedellerini kendileri ödemek zorunda kalıyor.
Sadece Sosyal Haklar Değil, Tazminatlar da Riskte
Açıklamada, kayıt dışı çalışmanın iş kanunundan doğan “özlük haklarını” da buharlaştırdığına dikkat çekildi. Sigortasız çalışanlar; kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi yasal güvencelerden mahrum kalarak düşük ücret ve kötü çalışma koşullarına mahkûm ediliyor.
Hizmet Dökümünüzü Kontrol Edin: e-Devlet ve ALO 170
SGK, çalışanlara “sigortanızı takip edin” çağrısında bulunarak kontrol yöntemlerini paylaştı. Vatandaşlar sigorta durumlarını şu kanallardan anlık olarak sorgulayabiliyor:
- e-Devlet kapısı üzerinden hizmet dökümü alarak,
- ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi’ni arayarak,
- En yakın SGK İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezi’ne giderek.
Şikayet Hattı Kesintisiz Çalışıyor
Kayıt dışı istihdamla mücadelenin kararlılıkla sürdüğünü belirten kurum, sigortasız çalıştırılan veya ücreti eksik bildirilen vatandaşların CİMER, ALO 170 ve SGK birimleri üzerinden ihbarda bulunabileceğini duyurdu. Elektronik denetimler ve yerinde incelemelerle usulsüzlük yapan işletmelere karşı yaptırımların artarak devam edeceği vurgulandı.