Hız sınırını aştığı gerekçesiyle kesilen radar cezalarına ilişkin dikkat çeken bir karar çıktı. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), radar cihazlarının kalibrasyon bilgilerine erişimin sürücüler açısından bilgi edinme hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti.
Radar Cezasına İtiraz Süreci
Hız ihlali yaptığı gerekçesiyle kendisine idari para cezası uygulanan bir sürücü, ceza tutanağına ihlali gösteren herhangi bir belge eklenmediğini belirterek karara itiraz etti. Sürücü, hız ihlalinin tespit edildiği radar cihazına ilişkin kalibrasyon bilgilerine ulaşamadığını da öne sürerek cezanın iptali için sulh ceza hakimliğine başvurdu.
Emniyetten Olumsuz Yanıt
Başvurucu, radar cihazının türü, modeli, seri numarası ve kalibrasyonuna dair bilgi ve belgeleri emniyet birimlerinden talep etti. Ancak emniyet yetkilileri, söz konusu belgelerin kurumun iç düzeni ile teknik altyapısına ilişkin olduğu gerekçesiyle bireysel başvurular kapsamında paylaşılmasının mümkün olmadığını bildirdi.
Vatandaş KDK’ya Başvurdu
Talebinin reddedilmesi üzerine bilgi edinme hakkının ihlal edildiğini savunan sürücü, konuyu Kamu Denetçiliği Kurumu’na taşıdı. Başvuruyu inceleyen KDK, konuyla ilgili olarak cezanın kesildiği il emniyet müdürlüğünden bilgi talep etti.
KDK: Bilgiler Paylaşılmalı
Emniyetten gönderilen yazıda, radar cihazlarının kalibrasyon belgelerinin teknik denetim ve kurum içi işleyişe dair olduğu, bu nedenle bireysel başvurular kapsamında paylaşılmadığı ifade edildi. Ayrıca gerekli görülmesi halinde bu belgelerin yargı mercilerince talep edilebileceği belirtildi.
Ancak yapılan değerlendirme sonucunda KDK, başvurucunun talebini haklı buldu. Kurum, kamu güvenliğini zedeleyebilecek nitelikteki detaylar hariç tutulmak kaydıyla radar cihazının kalibrasyonuna ilişkin bilgi ve belgelerin başvuru sahibine verilmesi yönünde İçişleri Bakanlığına tavsiye kararı gönderdi.
“Bilgi Edinme Hakkı Önemli Bir Araç”
KDK kararında, bilgi edinme hakkının idarenin kamu gücüne dayanarak gerçekleştirdiği işlemlere karşı bireylerin hak arama yollarını etkin biçimde kullanabilmesi açısından önemli olduğuna dikkat çekildi.
Kararda ayrıca, idari para cezalarının hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi için radar cihazlarının kalibrasyonuna ilişkin asgari bilgilerin sürücülerle paylaşılmasının gerektiği vurgulandı.
Bilgi Edinme Hakkı İle Bağdaşmıyor
İdari para cezasının dayanağını oluşturan radar cihazına ilişkin bilgi ve belgelerin, “yalnızca yargı mercilerince talep edilebileceği” gerekçesiyle başvurana verilmemesinin Anayasa’da güvence altına alınan bilgi edinme hakkı ile bağdaşmadığı vurgulanan kararda, şunlar kaydedildi:
“Başvurana doğrudan uygulanan idari para cezasının hukuka uygunluğunu denetleyebilmesi için radar cihazının kalibrasyonuna ilişkin asgari bilgilerin kendisiyle paylaşılması gerekmektedir. Kalibrasyon belgelerinde yer alan cihaz seri numarası, teknik ölçüm değerleri veya görevli personele ilişkin bilgiler gibi kamu güvenliğini ilgilendirebilecek unsurların ayıklanması veya maskelenmesi suretiyle başvurana asgari düzeyde bilgi verilmesi mümkündür. Bu imkan varken talebin tümden reddedilmesi, bilgi edinme hakkının özüne dokunan ölçüsüz bir müdahale niteliği taşımaktadır.”