Doğu Türkistan

DOĞU TÜRKİSTAN

    UYGURLAR

  Doğu Türkistan da bir hakanlık ve iki devlet kurmuş olan Uygurlar, tarih sahnesine 5. yy da çıkmışlardır. 745 yılında da Göktürk devletinin iç meselesinden yararlanıp Uygur Hükümdarlığını kurdular. Göçler sebebi ile Tanrı dağları ve turfana gelen Uygurların bir kolu Çin hakimiyetinde güçlendiler. 911 yılında ise bağımsız devlet oldular. Ticaret yolları üzerinde bulunuyorlardı. Ve ipek ticaretine önem verdiklerinden güçlendiler. Ticaret yapmayı becerebilen milletler tarihte hep güçlü olmuşlardır. Kültüre ve şehirleşmeye önem veren ilk Türk devleti Uygurlardır. Turfan, Beş-balık, Urumçi, Kaşgar, Kuça gibi şehirlerin kalıcı temellerini attılar. Kaşgar şehri yakınında kabri olan Kaşgarlı Mahmut (Divanü Lügati’t-Türk) gibi filozoflar, Türk dil kültürünün gelişmesinde büyük rol almışlardır.

  Uygurlar, diğer orta Asya Türkleri gibi Müslüman ve ehl-i sünnet, medeni bir kavim olduklarından Asya’nın doğusunda ve batısında dil ve yazıda tesirli olmuşlardır. Uygur’ca mektuplar, hukuk belgeleri, ve halk edebiyatı tarihi bakımından kıymetlidir. Kağıt yapmasını ve baskı makinesi kullanmasını bilirlerdi.

  Uygurlar hayvancılığı ve tarımı iyi yapabilen bir millettir. Su kanalları açıp sulu tarım yapan ilk Türk soyudur.

  Uygurların talihsiz olmalarının tek sebebi, Çin’e komşu olmalarıdır. Çin milleti asırlardır kalabalık nüfusa sahiptir. İç içe yaşamak mecburiyetindedirler. Uygurlar gibi onlarda çalışkan bir millettir. Türk boyları ile komşu olan Çin halkından Müslüman olan çoktur. Çin’de 80 milyondan fazla Müslüman vardır. Fakat bir buçuk milyar Çin devletinde 80 milyon Müslüman çok sayılmaz. Uygurlar 350 seneden beri göç vermeleri ve Çinlilerin yönetimi altında olduklarından nüfusları onbeş milyon kadardır. Çinli olup Müslüman olan halk çok rahat yaşamaktadır. Çok zengin olup,  mahalleleri, Camii leri bakımlıdır. Kaşgar dan gelen bir dostum; 1949 devriminden sonra Uygur Türk leri baskı altındadır. Ve üç yıldan beride 50 yaş altı Müslümanlar Camii lere girmede zorluk yaşıyorlarmış.  Rejimle sorunu olmayan rahat yaşıyormuş. 1933 yılında Şark Türk İslam devleti kuran Uygurlar;

Çin Hükümeti siyasi otoriteyi sağlayınca sıkıntılı günleri başlamıştır. Kurdukları devlet yıkılmıştır. Liderleri İsa Yusuf Alptekin Dünyadan ve İslam ülkelerinden yardım istedi. Fakat kimse Çin devletini karşılarına almaya cesaret edemedi. Yalnız Türkiye ve Suudi hükümeti elini uzattı. Suudiler açıkça Çin devleti çok güçlü bir devlet, onu karşımıza alamayız: Ancak ülkemizde sizin gençlerinizi okuturuz demişler. Vahhabi olan Suudi Yönetimi Uygur dan gelen öğrencilere vahhabiliği öğretip ülkelerine gönderiyor. Sunni olan halk ile Vahhabi olan gençler arasında sürtüşmeler başlamış. Vahhabi gençler topraklarında bulunan Çinli halka set tavır alınca Çin yönetimi sıkı tedbir almış Bu durum devam etmektedir. Uygurlu Müslümanlar tahriklere kapılmadan akıllı politikalar üretmeli; Suudi hükümeti ile ilişkilerini gözden geçirmelidirler. Uygurlar Çin in en büyük 5. etnik gurubudur. Çin nüfusunun yüzde biri kadardır. Gençler kavgalara gireceğine kendilerini ilimde, ticarette geliştirmeleri daha akıllıca olacaktır.

  Çin den gelen dostumla Çin milleti hakkında da konuştuk. Çinlilerde bizler gibi alçak gönüllü, kibar, çalışmayı seven bir millet. 250 sene önce İngilizlerin gizli planları ile (Afyon oyunu) ekonomileri ve halkta ahlak bozulmaya başlamış. Fakat yönetim erken fark ederek İngilizlerin oyununu bozmuşlar. Mao ölünce yerine geçen ‘DIN’ Çini dünyaya açmış. Güçlü sanayici şirketlere bedava fabrika yeri, ucuz işçilik, vergi indirimi gibi kolaylıklar sağlayınca sanayi devrimi çok kısa zamanda gerçekleşmiş. Dünyanın en kalabalık ülkesinde işsizlik yok denecek kadar azdır. Ücretler 300- 400- dolar. Fabrikada işçilerle yöneticiler aynı elbiseyi giymek zorunda. Zenginleri bile aşırı lüks yaşamıyorlar. Normal Çin mimarisi evlerde yaşıyorlar. Hindu olmalarına rağmen, örf ve adetlerine bağlı bir millettir. Geleneklerinden taviz vermezler.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mehmet Saburlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak İşte Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan İşte Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler İşte Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı İşte Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.