İslam hukukunda ortaklık

Güzel bir atasözümüz vardır; “Bir elin nesi var, iki elin sesi var.” Müslümanlar sermayelerini, bilgilerini birleştirerek ortaklık yapmalarını Peygamberimiz s.a.v. tavsiye etmiştir. Kur’an da : “Ey Rasulüm, de ki göklerden ve yerden size rızık veren kimdir? Allah size her türlü rızkınızı veriyor” (Sebe 24.) Bizlere düşen görev, Allah’ ın verdiği bu nimetleri en güzel şekilde değerlendirmek ve ülkemizin hizmetine sunmaktır.

Hz. Muhammed s.a.v : “İki günü birbirine eşit olan Müslüman aldanmıştır.” buyurur.

Müslüman çalışkan olmalıdır. İslam hukukunda kendi gücü yetmiyorsa , bilenlerle güç birliği yapmaları, ‘ortaklık kurmaları’ teşvik edilmiştir.

Tek başına işyeri açma, sanatını geliştirme bilgi ve sermaye ile olur. Sermayesi yetmeyen faizle borç para almak zorunda kalabilir. Bunun önüne en güzel güç birliği ile geçilir. Parası olan, sanatı olan, bilgisi olanlar birleşip ortak iş kurabilirler. Yönetime de işin ehli olan getirilir. Böylece İslam hukukunun düzenlediği şirket türleri ile faize engel olan bir sistem gelişmiş olur.

  1. Alışverişte, ticarette faize bulaşmak kesin haramdır. Kur’an, Hadis ve İslam âlimlerinin görüşü ile kesin yasaktır.
  2. Müslüman yalancı olamaz. Başkasının malına el uzatamaz. Ortaklıklarda dürüstlük çok önemlidir.
  3. Miras olarak kalan küçük arazi sahipleri anlaşarak, koydukları yer nisbetinde ortak tarım yapabilirler. Bu konu köy yerlerinde büyük sorun teşkil ediyor. Araziler parçalandığından kullanılmıyor. Şehirlerde bir metrekare yerin bile önemi vardır. Küçük yer sahipleri birleşip kiraya verebilirler. Bina yapıp satabilirler. Parça olarak satıp kimse para kazanamaz.
  4. Sermayesi olan, sanatı olan, işyeri açmaya elverişli mülkü olan kişiler birleşerek şirket kurabilirler. Bunları organize edebilecek tecrübeli iş bilen kişilere ihtiyaç vardır. Bu gibi kuruluşlar sözle ortaklıkta yapabilir. Fakat şartlar sözden ziyade yazıya dökülmelidir. Peygamberimizin sünnetidir.
  5. Kurulan ortaklıklar sermayeleri kadar iş yapmaları gerekir. Az sermaye ile büyük işlere girmek, faizle borç para bulmaya zorlayabilir. Faiz günü gelince kesin ödenecek. Ve fazlası ile ödenecektir. Para kazanmak çok kolay da değildir. Sonu hayırlı olmayan ortaklıkların baştan belli olmasıdır.
  6. Ticarette güven esastır. Şirketin parasını hiçbir ortak, yönetici, kendi parası gibi kullanamaz. Ortak yapılan her işte ayrı bir hesap tutulmalıdır. Her şey açık olmalıdır.
    İmam-ı Azam Ebu Hanife Bağdat’ta ortak kumaş ticareti yapıyordu. Ortağı özürlü bir kumaşı müşteriye göstererek indirim yapmadan satıyor. Müşteri beğendiği için sesini çıkarmıyor. Bundan haberi olan İmam-ı Azam, haksız kazanç elde edildiğinden ortaklığı bozuyor.
  7. İki veya daha fazla sanat sahipleri, başkalarından iş alıp ücretini paylaşırlar. Yahut fabrika kurup eleman çalıştırırlar. Yanlarına sermayesi olanı ortak alabilirler. Sözleşmede belirtilen nisbette kar payı bölüşürler. Zarar ederlerse de ortak olur.
  8. İtibar sahibi tacirler, veresiye mal alıp satar, borçlarını öderler. Fakat bunda da yazılı senet yahut şahit olması sünnettir. Bu durum Anadolu da yaygındır. İtibar sahibi tacirin sözü senetten üstündür. Alışverişte dürüst davranırlar. Kimseyi üzmez ve haklarını yemezler. Fakat son yıllarda bunların sayıları azalmıştır.
    Kur’an ı Kerim’ de : “ Gerçekten ortakların çoğu birbirlerine haksızlık ederler. Ancak iman edip salih amel işleyenler müstesnadır. Onlarda ne kadar azdır.” buyurulur. (Sad 24) Burada nefis terbiyesi öne çıkmaktadır.
  9. Arazilerde, arazi sahipleri ile işletmeci arasında ortaklık yapılabilir. Ama çalışan hastalanır yahut çalışmaktan vazgeçerse ortaklık bozulur. Buhari 7.cilt: “Sulak yahut verimli araziler sahibinin işletmeye gücü yetmezse yarıya ortak etmesi veya kiraya vermelidir. Kurak arazileri de sahibi eksin. Gücü yetmezse bir Müslüman kardeşine az miktarda kiraya versin. Yahut samanından almak şartı ile ektirsin. İhtiyacı yoksa meccanen ektirmesi daha hayırlıdır” buyurmuştur. Şu da önemlidir. Topraktan çıkacak mahsule Müslümanların ihtiyacı vardır. Yer sahipleri tembellik edip ekmiyorsa vebali de vardır. Araziler boş bırakılamaz. Peygamberimiz s.a.v. in hadisi çok açıktır.
  10. Tarımda uzun vadeli ortaklık hoş karşılanmamıştır. Örnek olarak, ağaç dikip yetiştirmek için şirket kurulmaz. Çalışana ücreti verilir.

Bir kudsi hadiste şöyle buyurulur: “İki ortaktan biri diğerine hainlik yapmadığı müddetçe üçüncüsü ben olurum. Hainlik yapıldığı zamanda ben aralarından çekilirim.” (Had. İslam-4)
Müslümanın parası olup da onu elinde çalıştırmadan tutması uygun değildir. Faize verirse haram karışır. Faiz yüzünden enflasyon yükseliyor. Müslüman kardeşleri zorda kalıyor. Birde her sene yüzde iki buçuk zekât vermesi lazımdır. Parasını çalıştırmanın yollarını araması gerekir. Müslüman tembel olamaz.

Ticaretle ilgili yaşanmış şu olayı anlatmadan yapamayacağım. Kasabada dükkân işleten bir tüccar her hafta İstanbul’a gidip mal alıyormuş. İşyerine de komşusunu bırakıyormuş. Uzun zaman bu böyle devam etmiş. Komşusu bir gün: “Arkadaş dükkânına başka birini bul, ben artık durmak istemiyorum.” demiş. Tacir: “Neden durmuyorsun, para az geliyorsa yevmiyeni sen belirle” diyerek ısrar etmiş. Bunun üzerine komşusu şu ibretlik cevabı verir: “Arkadaş ben bu yaşıma geldim harama hiç el uzatmadım. Fakat bu sıralar çok dardayım. Kasadaki paralarda, sanki albeni albeni diyor. Nefsime uyup hata yapmaktan korkuyorum.” Dükkân sahibi bu duruma çok sevinir. Arkadaşının ihtiyacını karşılar ve işyerine ortak yapar.

İmanın kalbe inmesi işte böyle olur. Herkes Müslüman olabilir, fakat Mü’min olabilmek öyle kolay değildir. Cenab-ı ALLAH bizlere iman selameti nasip etsin. Hayırlı Cumalar.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mehmet Saburlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak İşte Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan İşte Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler İşte Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı İşte Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

01

Serdar Pir - Tebrikler güzel olmuş. İnşallah ihtiyacı olanlar istifade eder

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 28 Mayıs 15:43