Bu oranla birlikte Kocaeli, doğurganlık hızının nüfusun yenilenme eşiği olan 2,10’un altında kaldığı 76 il arasında yer alırken, 1,42 olan Türkiye ortalamasının da gerisinde kaldı. Gelişmişlik endeksi, yüksek eğitim düzeyi ve yoğun kent yapısıyla paralel olarak Kocaeli, Türkiye genelinde doğurganlık oranının en düşük olduğu illere yakın bir grafik sergiledi.
DOĞURGANLIK HIZINDA TARİHİ DÜŞÜŞ: 1,42 ÇOCUK İLE ALARM VERİLİYOR
Bir kadının doğurgan olduğu dönemi (15-49 yaş grubu) kapsayan toplam doğurganlık hızı, Türkiye’de ciddi bir erime yaşıyor. 2001 yılında 2,38 child olan bu oran, 2014 yılından itibaren başlayan aralıksız düşüş trendini sürdürerek 2025’te 1,42’ye kadar çakıldı. Bin nüfus başına düşen canlı doğum sayısını ifade eden “kaba doğum hızı” ise 2001’deki binde 20,3 seviyesinden binde 10,4’e gerileyerek neredeyse yarı yarıya düştü.
KOCAELİ TÜRKİYE ORTALAMASININ GERİSİNDE KALDI!
Büyük bir sanayi ve yoğun kent yapısına sahip olan Kocaeli’de toplam doğurganlık hızı 1,35 çocuk olarak ölçüldü. Bu veriyle birlikte Kocaeli, hem nüfusun yenilenme eşiği olan 2,10’un altında kaldı hem de 1,42 olan Türkiye ortalamasının gerisinde yer aldı. Kentteki yüksek eğitim seviyesi ve kadın istihdamı, Kocaeli’yi Türkiye’de doğurganlık hızının en düşük olduğu illerin seviyesine yaklaştırdı.
İller bazındaki genel sıralama ise şu şekilde oluştu:
-
En Yüksek Doğurganlık: 2025 yılında 3,15 çocuk ile Şanlıurfa yine zirvedeki yerini korudu. Şanlıurfa’yı 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin izledi. Türkiye’de doğurganlık hızının 3 barajının üzerinde kaldığı tek il Şanlıurfa oldu.
-
En Düşük Doğurganlık: Listenin en son basamağında 1,09 çocuk ile Bartın yer aldı. Bartın’ı 1,10 çocuk ile İzmir ve 1,11 çocuk ile Eskişehir, Ankara ve Zonguldak takip etti.
-
76 İlde Kritik Eşik Aşılmadı: Nüfusun yenilenme sınırı olan 2,10’un altında kalan il sayısı 2017’de 57 iken, Kocaeli’nin de dahil olduğu kritik il sayısı 2025 yılında tam 76’ya yükseldi.
EĞİTİM SEVİYESİ YÜKSELDİKÇE VE KENTLEŞME ARTTIKÇA DOĞUM ORANI DÜŞÜYOR
TÜİK’in yeni “Mekânsal Adres Kayıt Sistemi (MAKS)” üzerinden yaptığı kent-kır sınıflaması ve annelerin eğitim durumları, doğurganlık üzerinde doğrudan bir etken olduğunu kanıtladı:
Eğitim Durumuna Göre: En yüksek doğurganlık hızı 2,51 çocuk ile ilkokul mezunu annelerde görülürken, yükseköğretim (üniversite) mezunu annelerde bu oran 1,24 çocuk ile dip seviyeye ulaştı.
-
Kır-Kent Ayrımı: Kırsal bölgelerde doğurganlık hızı 1,75 çocuk olarak ölçülürken, orta yoğun kentlerde 1,53 ve yoğun kent olarak sınıflandırılan büyükşehirlerde 1,33 çocuk olarak kayda geçti.
ANNELERİN YAŞI BÜYÜYOR: İLK DOĞUM YAŞI 27,5 OLDU
Veriler, Türk kadınının anne olma yaşını her geçen yıl ertelediğini ortaya koyuyor. 2001 yılında doğum yapan annelerin ortalama yaşı 26,7 iken, 2025 yılında bu yaş 29,4’e tırmandı.
-
İlk kez anne olanların ortalama yaşı ise 27,5 olarak belirlendi.
-
İlk doğum yaşının en yüksek olduğu şehir 29,0 yaş ile Artvin (İstanbul ve Tunceli 28,9, İzmir ve Trabzon 28,7) olurken; en düşük olduğu il 24,4 yaş ile Şanlıurfa oldu.
-
15-19 yaş grubunu kapsayan “adölesan doğurganlık hızı” ise binde 49’dan binde 9’a düşerek tarihi bir azalma gösterdi.
DOĞUMLARIN SADECE YÜZDE 3,3’Ü ÇOĞUL, İLK BEBEK ORANI ARTIYOR
2025 yılındaki 895 bin 374 canlı doğumun yüzde 51,4’ünü erkek, yüzde 48,6’sını kız bebekler oluşturdu. Rapordaki diğer detaylar ise şöyle:
-
Çoğul Doğumlar: Toplam 29 bin 60 çoğul doğum gerçekleşti. Bu doğumların yüzde 96,8’i ikiz, yüzde 3,1’i üçüz ve yüzde 0,1’i dördüz veya daha üzeri olarak kayıtlara geçti.
-
Doğum Sıralaması: Ailelerin çocuk sayısını azaltmasıyla birlikte, 2025 yılındaki doğumların yüzde 42,8’i annelerin “ilk doğumu” olarak gerçekleşti. Sadece yüzde 10,8’lik bir kısım 4. ve üzeri doğum olarak yapıldı.
-
İki Doğum Arasındaki Süre: Annelerin son iki doğumu arasındaki ortalama süre uzayarak 4,8 yıla çıktı. İkinci çocuk ile birinci çocuk arasındaki süre ortalama 4,3 yıl olurken, bu sürenin en kısa olduğu il 2,7 yıl ile yine Şanlıurfa oldu.