Yıpranma payı, çalışma koşulları insan sağlığı açısından risk taşıyan meslek gruplarına tanınan bir sosyal güvenlik hakkı olarak uygulanıyor. SGK mevzuatına göre belirlenen mesleklerde çalışanlar, her 12 aylık fiili çalışma süresi karşılığında 60, 90 veya 180 gün ek prim kazanıyor. Böylece prim gün sayısı daha hızlı tamamlanıyor ve emeklilik yaşı erkene çekiliyor.
YER ALTI İŞÇİLERİNE BÜYÜK AVANTAJ
Fiili hizmet süresi zammının en belirgin uygulandığı mesleklerden biri yer altı maden işçileri. Maden işçileri için her 360 gün yer altında çalışma karşılığında sigortalılık süresine 180 gün (6 ay) ekleniyor. Böylece diğer çalışanlara kıyasla çok daha erken emeklilik hakkı kazanıyorlar.
EMEKLİLİK YAŞI 5–8 YIL ÖNCEYE ÇEKİLEBİLİYOR
Normal şartlarda yıllık prim günü 360 gün olarak hesaplanırken, riskli mesleklerde bu süre daha yüksek yazılıyor. Birikimli şekilde ilerleyen yıpranma payı sayesinde emeklilik yaşı 5 yıla kadar erkene çekilebiliyor, çok ağır ve tehlikeli işlerde ise bu avantaj 8 yıla kadar çıkabiliyor.
YIPRANMA PAYINDAN YARARLANAN MESLEK GRUPLARI
Fiili hizmet süresi zammı kapsamında şu meslek grupları bulunuyor:
-
Sağlık sektöründe görev yapanlar (yılda 60 gün yıpranma payı)
-
Ağır sanayi çalışanları (asit, cıva ve zararlı maddelere maruz kalan iş kolları)
-
Turkuaz basın kartı sahibi gazeteciler
-
Yer altı maden işçileri
-
Askerler, polisler, MİT personeli
-
Cezaevi infaz ve koruma memurları
-
İtfaiye personeli
2026 DÜZENLEMESİYLE KAPSAMA ALINAN YENİ MESLEKLER
SGK’nın yeni düzenlemesiyle kapsamına alınan meslekler:
-
Çimento fabrikalarında çalışan işçiler
-
Alüminyum üretim tesislerinde görev yapanlar
-
Dökümhane çalışanları
-
Cam sanayi sektöründe çalışan işçiler
Bu adım sayesinde EYT’siz erken emeklilik imkânı ağır ve riskli işlerde çalışan çok sayıda işçi için mümkün hâle geliyor.
