Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) tarafından yapılan basın açıklaması, sokaklarda yaşanan elektrik çarpılmasıyla vakalarının birer “kaza” değil, teknik birer sistem çöküşü olduğunu vurgulandı.
Acil Denetim Çağrısı
Açıklamada, güvenli bir kamusal yaşam için hayati önem taşıyan ancak şu an ihmal edilen temel teknik eksiklikler detaylandırılırken, acil denetim çağrısı yapıldı.
İşte EMO Tarafından Yapılan Açıklama:
Son yıllarda ülkemizin farklı kentlerinde meydana gelen ve bir kısmı ölümle sonuçlanan sokakta elektrik çarpılması vakaları, kamusal elektrik altyapılarındaki güvenlik zafiyetinin artık kritik seviyeye ulaştığını göstermektedir. Ancak özellikle son günlerde kamuoyuna yansıyan son olay, durumun ne kadar ciddi bir noktaya geldiğini bir kez daha gözler önüne sermiştir.
Kamusal Yaşam Hakkı Tehdit Altında
İstanbul Kağıthane’de annesiyle birlikte okul yolunda yürüyen 8 yaşındaki bir çocuğun kaldırım üzerinde elektrik akımına kapılması; yurttaşların en temel hakkı olan güvenli kamusal yaşam hakkının tehdit altında olduğunu açık biçimde ortaya koymuştur.
Bu olay münferit bir ‘arıza’ değil; yıllardır biriken denetimsizliğin, kamusal sorumluluğun zayıflatılmasının, bakım süreçlerinin aksatılmasının ve topraklama uygulamalarının eksik yapılması, kaçak akım koruma sistemlerinin işlevsiz bırakılması gibi mühendislik hizmetlerinin yeterince esas alınmamasının sonucudur.
Sistematik Bir Kamu Güvenliği Sorunu
Başta İzmir’de iki yurttaşımızın yaşamını yitirdiği olay olmak üzere Adana, Şanlıurfa, Diyarbakır, Ankara, Kocaeli ve birçok kentte yaşanan benzer vakalar göstermektedir ki mesele bireysel hata değil, sistematik bir kamu güvenliği sorunudur.
Elektrik altyapıları; parçalı taşeron yapılarla, maliyet odaklı yaklaşımlarla ve yalnızca arıza sonrası müdahale mantığıyla güvenli hale getirilemez. İnsan yaşamını doğrudan ilgilendiren altyapılarda temel yaklaşım önleyici mühendislik, sürekli bakım, bağımsız teknik denetim ve kamusal sorumluluk olmak zorundadır.
Kazaların Teknik Nedenleri ve İhmaller Zinciri
Elektrik mühendisliği açısından değerlendirildiğinde bu tür olayların temelinde çoğunlukla:
- İzolasyon bütünlüğünü kaybetmiş yer altı kabloları,
- Aydınlatma direklerinde gövde kaçağı,
- Yetersiz veya sürekliliği bozulmuş topraklama sistemleri,
- Kaçak akım koruma düzeneklerinin eksikliği,
- Yağmur suyu ile temas eden enerji hatları,
- Periyodik ölçüm ve testlerin yapılmaması,
- Bakım faaliyetlerinin kayıt altına alınmaması
gibi ciddi teknik eksiklikler bulunmaktadır. Bu tablo göstermektedir ki yaşananlar “talihsiz kaza” değil, önlenebilir ihmaller zinciridir. Elektrik güvenliği bir lüks değil, temel kamusal haktır.
Elektrik Mühendisleri Odası’nın Çağrısı ve Çözüm Önerileri
Elektrik Mühendisleri Odası olarak çağrımız nettir:
- Tüm kamusal elektrik altyapıları bağımsız ve şeffaf teknik denetime açılmalıdır.
- Belediyeler, dağıtım şirketleri ve ilgili kamu kurumları sorumluluklarını kamuoyu önünde açıklamalıdır.
- Aydınlatma direkleri, yer altı enerji hatları ve açık alan elektrik tesisatlarında ülke çapında acil kaçak akım taraması yapılmalıdır.
- Topraklama, izolasyon ve koruma sistemleri düzenli olarak ölçülmeli; raporlar kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
- Elektrik altyapılarında taşeronlaşma ve maliyet odaklı anlayış yerine bilimsel mühendislik yaklaşımı esas alınmalıdır.
- İnsan yaşamını tehlikeye atan ihmallerin sorumluları hakkında idari ve hukuki süreçler işletilmelidir.
Ertelenemez Bir Zorunluluk
Bir çocuğun okul yolunda elektrik akımına kapılması, bu ülkenin kabul edeceği bir durum değildir. Yaşamı koruyan, bilimi ve mühendisliği esas alan kamusal bir altyapı politikası artık ertelenemez zorunluluktur. Elektrik güvenliği bir tercih değil, yaşam hakkının ayrılmaz parçasıdır.