Sosyal güvenlik sisteminde bir kişi çalışma hayatı boyunca SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı kapsamında prim ödemiş olabiliyor. Ancak emeklilikte esas alınan statü, son 7 yıl içinde hangi sigortalılık türünden daha fazla prim ödendiğine göre belirleniyor.
Bu kapsamda, son 3,5 yıl (1.260 gün) hangi statüde geçmişse, emeklilik de o statünün şartlarına göre gerçekleşiyor.
1.261 GÜN DETAYI HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR
Uygulamaya göre, son 1.261 gün hangi sigorta kolunda prim yatırıldıysa, emeklilik işlemleri o statü üzerinden yapılıyor. Bu durum özellikle Bağ-Kur’luların, emeklilik öncesinde SSK’lı çalışmaya yönelmesine neden oluyor.
SSK VE BAĞ-KUR ARASINDA 1.800 GÜNLÜK FARK
Cem Kılıç’ın dikkat çektiği en önemli noktalardan biri de SSK ile Bağ-Kur arasındaki prim günü farkı oldu.
-
1 Ekim 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için:
-
SSK’da emeklilik için 7.200 gün
-
Bağ-Kur’da emeklilik için 9.000 gün prim gerekiyor.
-
Yaklaşık 5 yıla denk gelen 1.800 günlük fark, Bağ-Kur’luların emeklilikten önce statü değişikliği yapmasının en temel nedeni olarak gösteriliyor.
1999–2008 ARASI SİGORTALILAR İÇİN DURUM NE?
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için:
-
SSK’da 7.000 gün prim şartı aranıyor.
-
Bağ-Kur’da ise 9.000 gün uygulaması devam ediyor.
Bu fark da yine Bağ-Kur’lular açısından dezavantaj yaratıyor.
YASAL DÜZENLEMELER PRİM ŞARTINI NASIL DEĞİŞTİRDİ?
-
4447 sayılı Kanun öncesinde Bağ-Kur’lular kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl primle emekli olabiliyordu.
-
4447 sayılı Kanun’la birlikte Bağ-Kur’da prim şartı 9.000 güne çıkarıldı, yaş şartı getirildi.
-
5510 sayılı Kanun (2008) ile SSK’da prim şartı 7.200 güne yükseltilirken, Bağ-Kur’da 9.000 gün uygulaması korundu.
EYT’DE DE BAĞ-KUR’LULAR İÇİN ŞART DEĞİŞMEDİ
EYT düzenlemesiyle:
-
8 Eylül 1999 öncesi SSK’lılar, yaş şartı olmadan en fazla 5.975 günle emekli olabilirken,
-
Bağ-Kur’lular için 9.000 gün şartı aynen devam etti.
“BAĞ-KUR’DAN KAÇIŞ” TARTIŞMASI
Kamuoyunda sıkça dile getirilen “Bağ-Kur’dan kaçış” söyleminin aslında bir tercih değil, zorunlu bir yönelim olduğu ifade ediliyor. Uzun süredir Bağ-Kur’luların prim gün sayısının düşürülmesine yönelik talepler gündemde olsa da, şu ana kadar somut bir düzenleme hayata geçirilmedi.
Uzmanlara göre, Bağ-Kur’luların prim şartlarının düşürülmesine ilişkin beklentiler, önümüzdeki dönemde de tartışılmaya devam edecek.