Nöbetçi Eczaneler
Kocaeli’de yer alan Seka Kâğıt Müzesi, Türkiye’nin kâğıt sanayisindeki gelişimini gözler önüne seriyor. 1934 yılından 1990’lı yıllara kadar kullanılan üretim makinelerinin sergilendiği müzede, dönemin teknolojisini yansıtan birçok ekipman ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. 70 metre uzunluğundaki kâğıt makinesi, tonlarca ağırlığa sahip çelik silindirler, Alman üretimi hamur sistemleri ve eski enerji panoları müzenin dikkat çeken bölümleri arasında yer alıyor.
Dünyanın en büyük kâğıt müzelerinden biri
Toplam 12 bin 345 metrekarelik alana kurulu olan ve 4 kat ile 18 salondan oluşan müze, dünyanın en büyük kâğıt müzeleri arasında gösteriliyor. Uzun yıllar Türkiye’nin kâğıt ihtiyacının önemli bölümünü karşılayan ve binlerce kişiye istihdam sağlayan fabrika, 2004 yılında üretimini durdurdu. Daha sonra gerçekleştirilen endüstriyel dönüşüm projesiyle yapı 2016 yılında müze olarak hizmete açıldı.
“İleri mühendislik örnekleri”
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Müzeler Şefi Hüseyin Saban, müzede sergilenen makinelerin dönemin ileri mühendislik örnekleri olduğunu söyledi. Saban, makinelerin büyük bölümünün Alman üretimi olduğunu belirterek, “1930’lu yıllarda Almanya’dan trenlerle getirilen parçalar burada bir araya getirilerek kuruldu. O dönemin şartlarına göre oldukça gelişmiş bir üretim sistemi oluşturulmuş” dedi.
Türkiye’nin ilk kâğıt mühendisleri burada yetişti
İlk yıllarda üretim sürecinin Alman mühendislerin kontrolünde yürütüldüğünü anlatan Saban, aynı dönemde Türk gençlerinin de üretim hattında eğitim aldığını ifade etti. Saban, 1950’li yıllara gelindiğinde tesisin tamamen Türk mühendis ve ustaların yönetimine geçtiğini belirterek, fabrikanın yalnızca üretim yapılan bir yer değil aynı zamanda Türkiye’nin ilk kâğıt mühendislerinin yetiştiği bir okul niteliği taşıdığını vurguladı.
Dev üretim hattı: 1 numaralı kâğıt makinesi
Fabrikanın en eski üretim hattını oluşturan “1 numaralı kâğıt makinesi”nin 1934 yılında üretildiğini belirten Saban, makinenin 70 metre uzunluğunda ve 2,65 metre genişliğinde olduğunu söyledi. Sistemin oluşum bölümü, pres sistemi, 48 kurutma silindiri ve kalender bölümünden oluştuğunu aktaran Saban, hamurun tel bölümünde ince bir tabaka halinde yayıldığını, ardından pres ve kurutma aşamalarından geçerek son aşamada bobin haline getirildiğini ifade etti.
Hamur hazırlama süreci üretimin temelini oluşturuyor
Hamur hattındaki makinelerin kâğıt kalitesinde belirleyici rol oynadığını dile getiren Saban, Schleifer makinesinin tomrukları mekanik olarak liflerine ayırdığını söyledi. Liflerin daha sonra çeşitli makinelerde elenerek temizlendiğini ve refiner sistemleri sayesinde lif yapısının güçlendirilerek kâğıdın dayanıklılığının artırıldığını aktardı.
Enerji sistemi de sergileniyor
Müzede üretim sürecinin enerji altyapısını gösteren ekipmanlar da yer alıyor. 1930’lu yıllara ait Siemens marka elektrik panosunun hâlâ sergilendiğini belirten Saban, güç santrali sisteminin beş ayrı üretim hattına enerji sağlayacak şekilde tasarlandığını söyledi. Tüm makinelerin entegre bir sistem halinde çalıştığını ifade eden Saban, bunun dönemin endüstriyel mühendisliğinin önemli örneklerinden biri olduğunu kaydetti.